Twee jaar terug wandelden we in vijf dagen van de monding naar de bron van de IJzer in Vlaanderen. We nodigden onze gastgevers van toen uit voor een bezoek hier. Woensdag en donderdag waren ze hier en hebben ze kennisgemaakt met een paar IJssel-projecten. Het was de moeite waard, ook voor ons, de wandelaars toen. We waren bij de buffels aan de overkant van de IJssel. Bij een paar Ruimte voor de Rivierprojecten, een paar boeren en ook op de proefvelden van de Klimaatboerderij in Tonden. De projectleider van de IJzer zei na afloop: "We voelden ons heel welkom en zijn met heel wat nieuwe inzichten, inspiratie en energie terug naar Vlaanderen gekeerd. Jullie werken in een heel bijzonder gebied, met een mooie dynamiek en heel wat inspirerende initiatieven." Vind ik ook.
Twee foto's (met dank aan een Vlaamse deelneemster): de buffels aan het water en de agroforestry-proeven.

Wat ook zo mooi is aan de organisatie van die nieuwe voorstelling, de Kas Kraakt is dat je allemaal weer mensen tegenkomt die, of ze boer zijn of op een andere manier met landbouw te maken hebben, zoeken naar andere wegen om het bedrijf, de sector verder te brengen. Biologisch, zorg, minder vee, een winkel, nieuwe producten, coöperaties, verbindingen met burgers, andere geld zien te vinden en weg bij de Rabobank, en vooral nadenken. Het helpt me enorm om positief te blijven nu er weer met grof geweld en misleiding ingehakt wordt op de zoveelste poging om tot oplossingen te komen voor de klimaatafgrond. De enige oplossing die omgekeerde-vlaggen-boeren hebben is technologie: stikstof opzuigen, betere stalsystemen en natuurlijk de KDW afschaffen. O ja, en laten zien hoe zielig én belangrijk ze zijn.

Nog nooit de redactie van een regionaal dagblad een bericht gestuurd over iets ‘fouts’, als een ingezonden-brieven-schrijver. Omdat een buurmeisje er een herenschudding aan over had gehouden toen ze op die plek van de fiets viel, nu wel.
Komende van Deventer met de fiets kom je via de dijk over het Stadsland (eerder de Lage Steenweg) op de oude Bandijk. Bij de Dijkstoel. Daar is de verkeerssituatie veranderd. Verkeerstechnisch zal ’t misschien zo moeten maar voor fietsers is het er niet velliger op geworden. Vanaf de dijk ga je licht omlaag de Bandijk op. Net ervoor moet je, voor het nieuwe schrikhek (nog nooit de naam zo letterlijk gevoeld) scherp linksaf en daarna direct scherp rechtsaf de dijk op. Nauwelijks ruimte en geen overzicht.
Natuurlijk komen er olifantenpaadjes. Zie de foto. Fietsers willen makkelijk kunnen invoegen. En olifantenpaadjes worden straks het nieuwe normaal. Het schrikhek zal ook wel ‘n keer afgezaagd worden.

Had gisteren een podcastgesprek. M&J maken ‘Keer ’t Tij’ en spreken een aantal mensen die volgens hen denken en doen, hoe om te gaan met de gevaarlijke tijden waar we in leven. Gevaarlijk vooral vanwege klimaat en omgeving. Zeg maar het fysieke. De IJssel Anders sprak hen aan, daar wilde ze meer van weten. Zo’n natuurmens ben ik eigenlijk niet, laat het liever aan anderen over maar zo met hen pratende merk ik toch dat ik me graag verbind aan die nieuwe natuur-/landbouw-/groene initiatieven en dat de meeste projecten daar wel op zijn gericht. Nu weer de voorstelling de Kas Kraakt, dat museum van de IJsselvallei moet er ook nog komen.
Het was een plezierig gesprek aan de oever van de IJssel die griezelig laag staat. Ter afsluiting dronken we nog een cider in het nieuwe gemaal. Een aanwinst.

Bij de zomer hoort een zomerfeest/kermis met een schiettent en fotoschieten. Daarbij ook altijd de constatering of beter nog, het excuus dat de loop krom is, het vizier in ieder geval een afwijking heeft. Dat verklaart dat het laatste van 12 kogeltjes pas raak is en dat er je dan een lullige foto aan overhoudt. Misschien drukte de man van de schiettent wel zelf af uit medelijden. Er was verder veel bier en te veel lawaai.

Vandaag bevangen door de hitte. Ben nu voor de derde keer naar een pakketpunt geweest. De instructie niet goed begrepen, niet goed gelezen. Gelukkig is het allemaal dichtbij dus de schade valt mee. Label niet geprint, het verkeerde pakketpunt (bij DHL, ipv van bij De Buren ipv Post N). Er is ook zoveel in de pakjeswereld. Laatste keer bij PostNL doet het touchschermpje het helemaal niet meer. Zal wel gedacht hebben, “daar heb je hem weer, we zijn gewoon niet thuis". Of ook dat systeem is door de hitte bevangen.

We zijn de badkamer en provisiekast aan 't opknappen. Dat kan geen kwaad na 40 jaar. Helaas moet ik dan van die kunstwerkjes slopen die ik toen maakte. Een leiding-met-een-stopkraan naar de stortbak Ik zou met dit plaatje wel herinnerd willen worden. Niets is recht, het had slimmer gekund ,maar vooral, we deden het toen gewoon. De verwarming, waterleiding, electra legden we zelf aan. Gas niet. en dat zonder AI.
Hoeveel sneller, netter, veiliger kan dat nu. Komende week komt de vakman. Ben benieuwd hoe het er dan uit gaat zien. Hoop dat ik nog iets van mijn amateurisme herken daarna.

Wat hadden we geluk. Vrijdag, die eerste warme dag na alle koude en natte weken. We hadden een studiedag om te werken aan/met de voorwerpen die iets zeggen over de IJsselvallei. Hoe niet-mensen die beleven. We waren met zo’n 25 vrouw, man. Eerst een wandeling van acht kilometer en daarna inventariseren wat het opleverde. Allemaal bedoeld om de groep studenten van Saxion te helpen hun de-IJsselvallei-Straks project af te ronden.
Als ik dit zo opschrijf is het allemaal onbegrijpelijk. Daarom ben ik blij met de foto die Wim E me net stuurde. Kijk eens hoe stralend alles en iedereen is.

Ik begin een tolpoortfobie te ontwikkelen. Het gaat vaak mis. Paniek en angstzweet. Sta ik bij de verkeerde doorgang – dat was gisteren -, ik heb niet de juiste kaart, kan niet bij de toetsen voor de pin, vergeet op ja of zo te drukken, moet ik een kaartje pakken of juist betalen? stop het verkeerde kaartje (een parkeerkaartje) in het apparaat. Altijd is er wat.
En achter me begint het getoeter.
Er zijn te veel mogelijkheden denk die ik te snel moet overzien. Moet een cursus gaan volgen. Tool Gate Proof.

Adania Shibli, de Palestijnse schrijfster van dat ijzingwekkende boek ‘Een klein detail’, schreef in de NRC van dit weekend een artikel over het blijven benoemen van pijn, ook al is het al x keer benoemd.
Daarin staat deze grap: “Een jongeman wilde in een land gaan wonen dat onder een autoritair bewind stond. De vader wist dat hij een opstandige jongeman was en was fel tegen het idee, heel bezorgd om de veiligheid van zijn zoon. Maar de zoon wilde per se in dat land gaan wonen en ten slotte gaf de vader toe en stemde in, maar onder één voorwaarde. Mocht hij in de problemen komen, zei hij tegen zijn zoon, dan moest hij hem een ​​brief schrijven zonder in details te treden, want uitgaande brieven werden gecontroleerd. Hij hoefde de brief alleen maar met rode inkt te schrijven en dan zou de vader hem onmiddellijk komen redden. Nadat de zoon met die voorwaarde had ingestemd, vertrok hij naar dat land dat onder een dictatuur gebukt ging. Een maand later kreeg de vader een brief van zijn zoon waarin werd beschreven hoe geweldig het was om daar te zijn, dat de mensen gelukkig waren en het land al het goede in overvloed had, zonder enige beperking van de vrijheid van meningsuiting. Er was alleen geen rode inkt te krijgen.”

Buurman kreeg van een van zijn dochters een stel eenden kadoo toen hij 50 werd. Die lopen niet alleen in zijn tuin. Ook hier zijn ze thuis. Indonesische loopeenden. Zien er uit als twee flessen als ze lopen. Ik weet niets van eenden, weet nog niet eens of het vrouwtjes of mannetjes zijn, eeneiig (als dat al bestaat bij eenden). De synchronociteit van de twee is bijzonder. Altijd samen, gakkend, als op commando slobberen ze, waggelen ze verder, de een schuin voor de ander. Een in de lead. Ze groeien gelijk op, op dezelfde manier. Aandoenlijk.

Een project waar ik alweer even mee bezig ben is de Boerderij Biografie. Voor Stichting IJsselhoeven maakte ik een plan om een boerderij-geschiedenissen te maken. Geen dikke boekwerken waar hele genealogieën in worden beschreven maar iets kleins en bijzonders. Dus kies een boerderij waar eerder een bijzonder iets heeft plaatsgehad. Een moord, een uitvinding, de boerderij was jaren de plek waar de jaarlijkse jaarmarkt-koekeuring plaatshad, een berucht iemand woonde, etc. En laat die geschiedenis zien.
Wij kozen een boerderij waar in de jaren 60-70 een toen bekende jazzmusicus woonde die daar met zijn bandleden platen opnam.
En wat je dan ook moet doen: breng die periode tot leven. Laat de geschiedenis zien
Dus het wordt een boekje met de boerderijgeschiedenis én een afzonderlijk deel over de jazz periode én - in dit geval - een jazzfestival.
Jazz uit de 60-70-ger jaren toen alles op zijn kop stond en iedereen experimenteerde. Die heerlijke tijd. Free Jazz werd er gespeeld. Zaterdag 27 juni spelen er nog twee musici uit die Free Jazz periode: Pierre Courbois en Jasper van 't Hof.
Het wordt uniek, bijzonder., once in a lifetime. Ga het zien. In Welsum op de Erverweg 9. Hoeve Jazz noemen we het . Zie hoevejazz.nl.

Dat was een mooie bijeenkomst deze week. Een Ruimtelab college over Ma, het Japanse begrip voor tussen-ruimte, leegte, pauze, overgangen, de ruimte ertussen. Ecotones.
We kennen leegte nauwelijks meer. Zodra iets leeg is worden we onrustig. Het is als een stilte in een gesprek. Die stilte is onnatuurlijk vinden we. Alles moet een functie hebben. Gepland. Ik vind het begrip PLOAP, places left over after planning zo sprekend voor hier. Restruimte, moet worden gevuld. Het zijn zeldzame plekken. Onder het viaduct van een snelweg.
Ma gaat over plekken waar tijd en ruimte samenvallen. Als je dat echt begrijpt dan weet je wat Ma is.
De Japanse manier van bloemschikken bijvoorbeeld. Wij maken boeketten, vol, massief. Ikebana start met leegte en niet vanuit de bloem. De natuur produceert ook geen dichte boeketten, misschien zelfs meer leegte.
Ma is fysiek maar ook niet-fysiek. Het gaat veel verder dan yoga, zen.
Het is meer dan de moeite waard voor ruimtelijke ordening, architectuur, planning, gebiedsontwikkeling. Geen rest-ruimte maar gewoon ruimte om ruimte te maken.

We waren zondag bij de Broken Circle / Spiral Hill in Emmen. Het land art kunstwerk van Robert Smithson in een zandafgraving in Emmen. Bij gelegenheid van ‘Sonsbeek buiten de perken’ daar gerealiseerd, in 1971. Net of er toen veel meer ruimte was voor dergelijke vreemde kunst. Smithson spreekt ons zeer aan: hij eert het landschap en haar geschiedenis. In Emmen refereert hij aan de IJstijden, de overstromingen, de grondlagen, de hunebedden en meer.
Bijna tien jaar geleden hebben we het veel grotere land art project gezien dat hij maakte in het Salt Lake in Utah. Spiral Jetty. Een van de grote kunstwerken die we op onze reis bezochten. Toen we nog welkom voelden in de VS en die fascist er nog niet huishield. Het was zijn eerste termijn.

Nog even over bomen. Hoorde een podcast ‘Het beloofde bos’. Hoe het planten van bomen in Israël ervoor zorgt dat de oorspronkelijke bewoners niet meer terug kunnen naar hun dorpen, hun grond. Bossen geplant door de nieuwe kolonisatoren bedekken de geschiedenis. Die wordt letterlijk bedekt en zo uitgewist. Bossen waar eens huizen stonden en waar dorpen waren.
Dat gebeurde al ver voor de stichting van de staat Israël. Het werd extra wrang na de Naqbah toen de Palestijnen werden verdreven en ‘gehervestigd’.
Overal in de wereld doneren joden aan het JNF, het Joods Nationaal Fonds, na de staat Israël zelf, de grootste grondbezitter. En er wordt nog steeds land gekoloniseerd. In Gaza, de Negev en op de Westbank.
Uiteraard is biodiversiteit, klimaat een fantastisch excuus om bossen te planten en zo met de oorspronkelijke bewoners om te gaan.
Lees ook ‘Een klein detail’ van Adania Shibli over die slow violence.

Het was druk deze week. De kleine digitale Atlas van de IJsselvallei afgemaakt en laten zien dat een geograaf op oudere leeftijd zich GIS eigen kan maken. Voor een klein stukje, maar kom er maar eens om. Heb er altijd wel schik in als ik een nieuw systeem moet begrijpen.
Verder het bosje achter in de tuin helemaal afgezet en een deel van het hout verwerkt Gisteren met hulp van dochter en een Boels-machine, alle lichtere takken versnipperd. En passant nog een nieuwe Boskoop geplant. Het vellen van de grote bomen had een deskundige al eerder gedaan en echte zaagwerk moet nog,. De dikke stammen. Dat zal heel wat acculadingen kosten.
O ja, er was ook nog een concert van Habib Koite en zijn band.

Alsof ik er al ben geweest. Het huis met grinttuin van Derk Jarman, regisseur, in Kent. Gisteren gezien op de tentoonstelling van/over/met Tilda Swinton in het Eye. Wat een bijzondere kunstenaar, actrice, icoon. Jarman was haar geliefde.
Als je zou kunnen uitzoomen van de foto: Jarman’s tuin ligt naast een atoomcentrale én vlakbij St. Mary’s Bay Holiday Camp waar ik bijna zestig jaar geleden meehielp op een vakantiekamp, georganiseerd door de International Chaplaincy in Notting Hill, London.
Op Prospect Cottage bracht Jarman, een van de HIV slachtoffers van de jaren ’80, zijn laatste jaren door. Hij maakte tussen het grintbanken een ecologisch paradijsje. Tilda Swinton heeft het in beheer
Ik wil het in het echt zien.

Deze dagen lenen zich goed voor het lezen van een serieus boek. ‘The girl in the middle’. Martha Sandweiss beschrijft de cruciale periode in de Amerikaanse geschiedenis, rond 1850/60. Einde burgeroorlog, einde slavernij, de kolonisatie van het westen, Indianen die maar steeds in de weg lopen, etc, etc..
Ze vertelt aan de hand van drie personen. Wie zijn het? De fotograaf, Gardner, een Schotse emigrant, eens Robert Owen-aanhanger. Dan generaal Harney, een Trump avant la lettre, hij kwam overal mee weg. Man met witte baard. En het half-Indiaanse meisje Sophie in the middle. Het zijn de leden (minus het meisje) van de zogenaamde Peace Commission in Fort Laramie.
Een verhaal van verraad, geweld, Wounded Knee, WASP, machtspolitiek. De schrijfster komt zeker op een zwarte lijst want deze geschiedenis mag nu natuurlijk niet meer verteld worden.
De fotograaf legde het vast op een zogenaamde natte plaat en maakte niet alleen de grotere (opgepoetste) foto maar ook kleine stereo-foto.